Marketlər bizi belə aldadır: Daha çox pul xərcləməyimiz üçün 7 gizli üsul

Marketə cəmi bir neçə məhsul almaq üçün girib, əlinizdə planlaşdırdığınızdan xeyli çox məhsulla çıxmısınızsa, bu, təsadüf olmaya bilər. Müasir supermarketlərdə məhsulların yerləşdirilməsindən tutmuş musiqiyə, qiymət etiketlərindən endirim kampaniyalarına qədər bir çox detal alıcının davranışına təsir etmək üçün düşünülür. Məqsəd isə çox vaxt sadədir: səbətə daha çox məhsul əlavə etdirmək.

Bizimesr.media xəbər verir ki, ən geniş istifadə olunan üsullardan biri məhsulların rəflərdə yerləşdirilməsidir. Marketlərdə ən çox satılmasını istədikləri və ya daha yüksək gəlir gətirən məhsullar adətən göz səviyyəsində yerləşdirilir. Çünki alıcı rəflərə baxarkən hər məhsulu eyni diqqətlə araşdırmır. Gözün ilk gördüyü variantın seçilməsi ehtimalı daha yüksək olur. Daha ucuz alternativlər isə bəzən aşağı və ya yuxarı rəflərdə yerləşdirilir.

İkinci üsul uşaqları hədəf alır. Şirniyyat, şokolad, oyuncaq və digər uşaqların diqqətini çəkən məhsulların kassaların yaxınlığında yerləşdirilməsi təsadüfi deyil. Valideyn növbədə gözləyərkən uşağın diqqəti həmin məhsullara yönələ bilər və “bunu da alaq” tələbi ilə nəticələnə bilər. Kassaya yaxın ərazidə böyüklər üçün nəzərdə tutulan kiçik qəlyanaltı və digər məhsulların olması da son anda verilən alış qərarlarından yararlanmaq məqsədi daşıyır. Toyuqlu pizza

Üçüncü üsul “endirim” psixologiyasıdır. Böyük hərflərlə yazılan “ENDİRİM”, “SON GÜNLƏR”, “2 AL, 1 ÖDƏNİŞSİZ” kimi ifadələr məhsulun həqiqətən sərfəli olub-olmamasından asılı olmayaraq alıcıda fürsəti qaçırmaq qorxusu yarada bilər. İnsan bəzən ehtiyacı olmadığı məhsulu yalnız endirimdə olduğu üçün alır. Beləliklə, qənaət etmək niyyəti ilə marketə daxil olan şəxs nəticədə daha çox pul xərcləyə bilər.

Dördüncü üsul məhsulların bir-biri ilə əlaqəli şəkildə yerləşdirilməsidir. Məsələn, makaronun yanında sous, çipslərin yaxınlığında içki, qəhvənin yanında peçenye və ya səhər yeməyi məhsullarının yanında süd yerləşdirilə bilər. Alıcı əvvəlcə yalnız bir məhsul almağı planlaşdırsa da, digər məhsulu gördükdən sonra “bununla birlikdə yaxşı gedər” düşüncəsi ilə onu da səbətə əlavə edir.

Beşinci üsul isə böyük alış səbətləri və arabaları ilə bağlıdır. Böyük səbət alıcıya alış-verişinin az olduğu hissini verə bilər. Səbətin dibində bir neçə məhsul olduqda boş yer çox görünür və insan şüursuz şəkildə həmin boşluğu doldurmağa meyllənə bilər. Bu səbəbdən yalnız bir neçə məhsul almaq niyyətindəsinizsə, kiçik səbət seçmək xərclərinizi nəzarətdə saxlamağa kömək edə bilər.

Altıncı üsul qiymətlərin təqdim edilməsidir. “9,99 manat” kimi qiymətlər insanın diqqətində bəzən “10 manat”dan daha ucuz görünür. Bundan başqa, məhsulun əvvəlki qiymətinin üstündən xətt çəkilib yeni qiymətin daha böyük göstərilməsi alıcıda ciddi qənaət etdiyi təəssüratı yarada bilər. Halbuki real qənaəti müəyyən etmək üçün məhsulun əvvəlki qiymətini və oxşar məhsulların qiymətlərini müqayisə etmək lazımdır.

Yeddinci üsul isə marketdə keçirdiyimiz vaxtın artırılmasıdır. İnsan marketdə nə qədər çox vaxt keçirirsə, planlaşdırmadığı məhsullarla qarşılaşmaq ehtimalı da artır. Məhsulların müxtəlif bölmələrə yayılması, diqqətçəkən vitrinlər və kampaniya stendləri alıcını daha çox məhsula baxmağa sövq edir. Bu da impulsiv alışların sayını artıra bilər.

Maraqlısı odur ki, marketdən çıxarkən “məni heç kim məcbur etmədi” düşünürük. Əslində isə seçimlərimizə təsir edən çoxsaylı xırda detallar olur. Marketlər insanların necə hərəkət etdiyini, hansı rəflərə daha çox baxdığını və hansı məhsulları birlikdə aldığını təhlil edərək satış strategiyalarını formalaşdırırlar.

Buna görə alış-veriş zamanı ən effektiv müdafiə üsulu əvvəlcədən siyahı hazırlamaq, ac halda marketə getməmək, vahid qiymətə deyil məhsulun kiloqram/litr qiymətinə baxmaq və “endirim” yazısına avtomatik inanmamaqdır. Ən vacibi isə səbətə qoyduğunuz hər məhsul üçün özünüzdən bir sual soruşmaqdır: “Mən bunu həqiqətən almağı planlaşdırmışdım, yoxsa indicə gördüyüm üçün götürdüm?”

Çünki marketdə ən bahalı alışlar bəzən qiyməti yüksək olan məhsullar deyil, heç almaq niyyətində olmadığımız məhsullardır. /Yeni Sabah/